ارزش فداکاری علی در جنگیدن او با " عمرو " در آن لحظه معلوم می شد که ، پیروزی از آن " عمرو " بود . پیامبر در این رابطه فرمود : " ارزش این فداکاری بالاتر از تمام اعمال امت من است ، زیرا در سایه شکست بزرگترین قهرمان کفر ، عموم مسلمانان عزیز شدند و ملت کفر ، خوار و ذلیل گردید . " علی پس از مرگ " عمرو " از روی جوانمردی به زره او که بسیار گرانبها بود ، دست نزد . سپاه عرب به دلایل گوناگون از جمله : 1- انگیزه آنان با یهود یکی نبود و یهود از گسترش اسلام بیم داشت و عرب به دلیل خصومت دیرینه با اسلام و قبیله های " غطفان " و " فزاره " به طمع محصولات خیبر تن به جنگ داد . همین باعث شد که توسط مسلمانان بین آنان اختلاف افتاد ، چرا که پیامبر به این دو قبیله گفتگو نمود و به آنها وعده داد تا اگر آنان به سرزمینشان برگردند ، یک سوم میوه های مدینه از آنان گردد .
2- کشته شدن " عمرو " و ایجاد رعب و و حشت در بین سپاه کفر .
3- " نعیم بن مسعود " تازه مسلمان با بازی کردن یک نقش سه جانبه توانست بین قبیله بنی قریظه در داخل و سپاه کفر در بیرون مدینه و غطفان ، تفرقه ایجاد کند ، فعالیت او کمتر از جاسوسان زبردست عصر ما نمی باشد . البته تمام اینها با اجازه و توصیه پیامبر که فرموده بود : " کاری کن که این جمعیت پراکنده شود " صورت پذیرفت .
4- آخرین عامل ، که در واقع می توان آن را امداد غیبی دانست ، طوفانی که ناگهان شروع شد و به سردی هوا شدت بخشید . انقلاب هوا بقدری بود که خیمه ها را از جا کند و دیگهای غذا را واژگون نموده و چراغها را خاموش و آتشهای برافروخته را در بیابان پخش کرد . بدین ترتیب غائله احزاب در بیتو چهارم ذی القعده سال پنجم هجری پایان پذیرفت .
در این سال بساط قبیله سه گانه پیمان شکن و خائن یهود ، اعم از قبیله " بنی قینقاع " که مسلمانی را کشتند و " بنی نظیر " که نقشه کشتن " محمد " را طرح کردند و پیامبر گرامی آنها را مجبور کرد که از محیط مسلمانان بیرون روند . و طایفه " بنی قریظه " هم در کوبیدن اسلام با سپاه کفر صمیمانه همکاری نمود .
در خلال این درگیریها ، پنج قهرمان از گروه دشمن توانستند از قسمت باریکتر خندق عبور کنند ، که محاصره شدند و از آمدن بقیه جلوگیری بعمل آمد . یکی از آنها به نام " عمرو " که بسیار شهامت داشت ، با قدرت تمام مبارز طلبید ولی کسی یارای مقابله با او را نداشت و او در سکوت سپاه اسلام ، گستاخ تر از قبل فریاد می کشید ، تا اینکه پیامبر ، این سکوت را شکست و رو به سپاهیانش کرد و فرمود : " یک نفر برخیزد ، شر این مرد را از سر مسلمانان قطع کند ." اما کسی جز " علی " آماده مبارزه نبود . پیامبر برای حفظ جان او دعا نمود و از خدا طلب یاری کرد ( بار الها مرا تنها نگذار و تو بهترین وارثی ... ) و علی با سرعت هر چه تمامتر برای جبران وقفه ایجاد شده به راه افتاد ، پیامبر هم جمله معروف خود را فرمود ، که " ایمان و کفر به تمامی روبروی یکدیگر قرار گرفت "
علی سراپا پوشیده در زره ، رجز گویان وارد نبرد با " عمرو " شد و در پاسخ به سوال او که تو کیستی؟ با صراحت فرمود : " علی فرزند ابوطالب . " عمرو گفت : من خون تو را نمی ریزم ، زیرا پدرت از دوستان دیرینه من بود ، من در فکر اینم که پسر عمت ، به چه اطمینان ، تو را به میدان فرستاد ، من می توانم تو را با نوک نیزه ام بردارم و میان زمین و آسمان نگه دارم در حالی که نه مرده و نه زنده باشی . ( البته بعضی این سخن را از ترسی که او از علی داشت می دانند ، چون او دلاوریهای علی را دیده بود . ) علی فرمود : تو غصه مرگ مرا نخور ، من در دو حالت ( کشته شوم و یا بکشم ) سعادتمند بوده و جایگاه من بهشت است ، ولی در همه حال دوزخ در انتظار توست . عمرو لبخندی زد و گفت : علی ، این عادلانه نیست ، بهشت و دوزخ هر دو مال تو باشد . علی او را به یاد روزی که دست در استار کعبه کرده و با خدا عهدی بسته بود که در میدان نبرد سه پیشنهاد کند و یکی از آنها را بپذیرد ، انداخت . پس پیشنهاد کرد ، که نخست اسلام بیاورد ، گفت که ممکن نیست . فرمود دست از نبرد بردار و " محمد " را به حال خود بگذار . گفت ، پذیرفتن این مطلب برای من سرافکندگی است و... علی فرمود ، اکنون حریف تو پیاده است ، تو نیز از اسب پیاده شو تا با هم نبرد کنیم ... خلاصه ، نبرد با شدت هر چه تمامتر آغاز شد و گرد و غبار اطراف دو قهرمان را فرا گرفت و تماشاگران از وضع آن دو بی خبر بودند ، تنها صدای ضربات شمشیر به گوش می رسید ... در این لحظه علی با سپر مخصوص ، از ضربه ای که به سوی او فرود آمد جلوگیری کرد ولی فرق سرش کمی شکافته شد ، علی از فرصت استفاده کرد و با شمشیر خود دو پای حریف را نشانه گرفت او را بر زمین افکند . این اتفاق آنچنان لرزه ای بر تن قهرمانانی که در پشت سر " عمرو " بودند ، افکند که به سوی خندق پا به فرار گذاردند . با کشته شدن " عمرو " و " نوفل " که او هم در خندق به دست " علی " کشته شد ، وحشت و بهت سراسر لشکر کفر را فرا گرفت . ابوسفیان به خیال اینکه مسلمانان بدن نوفل را در مقابل انتقام حمزه ، مثله می کنند ، کسی را فرستاد تا جسد او را به ده هزار دینار بخرد . پیامبر ، پول مرده را در اسلام حرام دانست و دستور داد ، نعش را به آنها بدهند .
با نقشه فرزند " اخطب " که فریب دادن نگهبان درب دژ ( " کعب " رئیس قبیله " بنی قریظه " ) بود ، کار آغاز شد . او که به عهد خود بسیار پایبند بود در ابتدا با سخنان فریبنده و تهدیدآمیز فرزند اخطب ، تسلیم وی نشد و گفت : بخدا سوگند با یک جهان ذلت و خواری آمده اید ای آتش افروز جنگ دست از سر ما بردار ، ملکات فاضله " محمد " مانع از آنست که ما پیمان خود را با او نادیده بگیریم ، ... ولی فرزند اخطب بسان شتربانی ماهر توانست وی را که همچون شتری چموش بود با سخنان خود بفریبد ، آنان آماده پیمان شکنی شدند و در جلسه ای که تشکیل دادند . " زبیر باطا " که پیر سالخورده ای بود به آنان گفت : من در تورات خوانده ام که در آخرالزمان ، پیامبری طلوع می کند و به مدینه مهاجرت می کند و آیین او جهان را فرامی گیرد و هیج سپاهی در برابر او تاب مقاومت ندارد ، پس اگر او " محمد " باشد ، این سپاه پیروز نخواهد شد . فرزند اخطب فورا گفت : او از بنی اسرائیل است در حالی که " محمد " از فرزندان اسمائیل است و با حیله این گروه را گرد آورده است .
پیامبر از این پیمان شکنی آگاه شد و سخت دل آزرده گشت و فرمود : " خدا بزرگ است ، ای گروه مسلمان بر شما بشارت باد که پیروزی نزدیک است . " با شنیدن این پیام روحیه مسلمانان قوت گرفت . در این بین اتفاقات زیادی افتاد ، تا اینکه ابو سفیان نامه ای به پیامبر نوشت و در آن تهدید کرد که تا نبرد خونین دیگری مانند " احد" براه نیاندازد ، بر نخواهد گشت .
پیامبر هم در جواب فرمود : " مدتی به خود بالیده و تصور کرده ای که می توانی چراغ فروزان اسلام را خاموش کنی ، ولی این را بدان ، تو زبون تر از آنی که به این کار موفق شوی ، به همین زودی شکست خورده ، برمی گردی و من در آینده بتهای بزرگ را در برابر تو خواهم شکست . "
از غزوات مهم سال پنجم هجری ، می توان از غزوه " دومه الجندل " و " خندق " نام برد . اینک شرح غزوه " خندق " : این نبرد بین نیروهای مشرک عرب و یهودیان بر ضد اسلام بود . در این غزوه ، احزاب و دسته های مختلف شرکت داشتند و به همین دلیل آنرا جنگ احزاب هم می گویند . مسلمانان با پیشنهاد سلمان فارسی که از فنون جنگی ایرانیان اطلاع داشت ، تصمیم گرفتند که اطراف مدینه را کانال عمیقی به طول " 5/5 کیلو متر" و عرض " 5 متر " و عمق " 5 متر " حفر کنند تا از پیشرفت دشمن جلو گیری نمایند . آتش فروزان این جنگ قبیله یهودی " بنی نضیر " و " بنی وائل " بودند که با تحریک نمودن سران قریش که دیگر از نبرد با مسلمانان خسته شده بودند ، با آنان هم پیمان شدند . یهودیان در کمال بی شرمی در پاسخ به سوال قریش که پرسیده بودند : شما که اهل کتابید به ما بگوئید ، آیین " محمد " که بر پایه یکتا پرستی استوار است بهتر است یا آیین ما ؟ گفتند : آیین بت پرستی بهتر از آیین " محمد " است و شما در برابر او استوارباشید و ... این لکه ننگنی بر دامن یهود بود و تاریخ یهود ، سیاه بود ، سیاهتر شد . آنان از مکه بیرون آمدند و با دیگر قبایل که با مسلمانان ، دشمنی سخت داشتند ، تماس گرفتند و تمام احزاب از نقاط مختلف عربستان حرکت کردند . پیامبر هم پیوسته افراد زبردستی را برای اطلاع از اطراف می فرستاد و از این ماجرا اطلاع پیدا کرد . قرار شد از " احد " تا " راتج " خندقی کنده و در هر چهل زراع آن ، ده نفر نگهبانی دهند . اولین کلنگ آن را هم پیامبر بر زمین زد و هر جا که با صخره های سخت مواجه می شدند ، پیامبر با ضربات محکم ، آنرا در هم می شکست .
شمار مسلمانان حدود 3000 نفر بود . احزاب با رسیدن به " احد " از مسلمانان اثری ندیدند پس تا لب خندق پیش رفتند و حیرت زده شدند ، آنان متوجه شدند که " محمد " این تاکتیک را از یک ایرانی آموخته وگرنه ، عرب با این فنون رزمی آشنائی نداشت . سپاه شرک نزدیک به یک ماه در آنجا توقف کردند و هر کس ، قصد عبور از خندق را می کرد با پرتاب سنگ ، عقب رانده می شد . زمستان در راه بود و احزاب تصمیم گرفتند در داخل مدینه با قبیله یهودی " بنی قریظه " که هم پیمان مسلمانان بود ، تماس گرفته و درخواست کمک کنند و آنان را به پیمان شکنی دعوت نمایند .
از رویدادهای جالب در سال پنجم هجری ، ازدواج پیامبر با زینب دختر " حجش " بود که شرح آنرا مختصرا بیان خواهیم کرد .
زید جوانی بود که در کودکی به دست غارتگران بیابان گرد عرب ، ربوده شده و به عنوان غلام به " خدیجه " فروخته شده بود ، خدیجه نیز وی را به " محمد " بخشیده بود . روحیات پاک و عواطف عالی و اخلاق نیک پیامبر باعث شد که وی شیفته پیامبر گردد . این رابطه عاطفی دو طرفه بود ، تا آنجا که پیامبر او را به فرزندی برگزید و برای رسمی شدن این موضوع روزی دست وی را گرفت و به مردم گفت : " این فرزند من است و ما از یکدیگر ارث می بریم " . این علاقه همچنان تا آخر عمر زید که در جنگ موته بدرود حیات گفت ادامه داشت و پیامبر از مرگ او بسان مرگ یک فرزند متاثر گردید . در گذشته رسوم زشت و کهنی ، در عرب وجود داشت ، یکی از آن رسوم این بود که نباید دختران اشراف با تهی دستان ازدواج کنند . پیامبر خواست این رسم را از بین ببرد و چه بهتر که از فامیل خود شروع کند و دختر عمه خود را به ازدواج " زید " در آورد چرا که ملاک برتری ، تقوی و پرهیزکاریست و دختر مسلمان هم شان مرد مسلمان است . پیامبر رسما او را برای زید خواستگاری کرد و در ابتدا ، با مخالفت او و برادرش روبرو شد . ولی پس از چندی پیام وحی نازل شد ( سوره احزاب/36 ) و از آنجا که زینب و برادرش ایمان پاکی به ساحت مقدس پیامبر و اهداف عالی وی داشتند ، موافقت کردند و این ازدواج صورت گرفت . بنا به دلایلی که مهمترین آن روح انزوا طلبی و ناسازگاری زید بود ، این ازدواج در نهایت ، به طلاق منجر شد . پیامبر از این حادثه سخت برآشفت و به زید ، فرمود : " همسر خود را نگه دار و از خشم خدا بپرهیز " .
از دیگر رسوم غلط جامعه عرب ، این بود که پسر خوانده را مانند پسر واقعی فرض می کردند و پیامبر مامور شد این رسم غلط را با ازدواج با " زینب " که سابقا همسر پسر خوانده او بود ، براندازد و خداوند ، پیامبر را رسما برای اینکار دعوت فرمود : ( هنگامی که زید ، زینب را طلاق داد ، او را به ازدواج تو درآوردیم ، ... آیه های 4 و 5 سوره احزاب ) و قرآن از این که پیامبر ، در اجرای فرمان خدا ، شجاع و بی باک بود ، وی را مورد ستایش قرار می دهد . ( سوره احزاب/38-39 )
عربستان - گهواره ی تمدن اسلامی
عرب پیش از اسلام
نیاکان پیغمبر اسلام (ص)
» رمضان «
میلاد پیامبر (ص)
دوران کودکی پیامبر
بازگشت به آغوش خانواده
دوران جوانی
از شبانی تا تجارت
از ازدواج تا بعثت
نخستین جلوه حقیقت
نخستین وحی
کسی از من پیش قدمتر نبود !
دعوت سری ؛ دعوت خویشاوندان
» زیباترین شب «
دعوت عمومی
» عید سعید فطر «
نخستین هجرت
حربه های زنگ زده
» زنگ تفکر «
محاصره اقتصادی
مرگ ابوطالب
معراج
سفری به طائف
پیمان عقبه
سرگذشت هجرت
نخستین عمل مثبت
» شهادت امام صادق «
تبدیل قبله
جنگ بدر
دفاع از حریم آزادی
فاجعه سپاه تبلیغ
» نماهنگ : امام رضا(ع) «
به خاطر کوبیدن سنتهای غلط
دشمنان اسلام ، تحت کنترل
» میلاد امام رضا(ع) «
» روز جهانی معلولین «
شورشیان
داستان " اِفک "
» برنامه : دعای روزانه «
یک سفر مذهبی و سیاسی
تکمیل آیین اسلام با تعیین جانشین
» عید غدیر خم «
اعلام جهانی رسالت
» ماه محرم «
کانون خطر یا دژ آهنین
سرگذشت " فدک "
عمره قضاء
حوادث سال هشتم
سال هشتم (تاکتیک های نظامی)
سال نهم و "عام الوفود"
"علی"درسرزمین"طی"
"تبوک"در سال نهم هجرت
حوادث سال یازدهم هجرت
سال یازدهم هجرت و فروغی ابدی
آخرین فرستاده
پیامبر اعظم (ص)
نامه امین
پیامبر اعظم اسلام (ص)
پیامبر آسمانی
پیامبر امید
صلوات کلید بهشت
